05-2-2025 LEMMER – Het broedseizoen van 2025 laat een wisselend beeld zien voor de grutto. Uit onderzoek blijkt dat het aantal uitgevlogen jongen in 2025 weliswaar hoger ligt dan in de afgelopen jaren, maar nog steeds circa 11% lager is dan nodig om de populatie te laten groeien. Het onderzoek werd in opdracht van Vogelbescherming Nederland uitgevoerd door Rijksuniversiteit Groningen en Sovon Vogelonderzoek Nederland. Het is het veertiende jaar op rij dat dit onderzoek wordt gedaan.
Het voorjaar van 2025 was in Nederland uitzonderlijk droog. In veel gebieden viel tussen maart en juni nauwelijks neerslag. Dit beïnvloedt het voedselaanbod voor gruttokuikens, die afhankelijk zijn van insecten in natte, bloemrijke graslanden. Wanneer het landschap onvoldoende ‘weidevogelvriendelijk’ wordt beheerd, leidt droogte sneller tot ondervoeding van de jonge grutto’s en tot grotere kwetsbaarheid voor roofdieren. Net als de hoeveelheid neerslag verschilde ook de predatie sterk per regio. Vooral in kleinere weidevogelgebieden lijkt het structureel lastig om een goed broedsucces te realiseren.
De broedresultaten van afgelopen jaar behoorden wel tot de betere sinds 2011, het jaar waarin de tellingen zijn gestart. In het zuidwesten van Friesland is de laatste jaren een lichte toename van het aantal grutto’s zichtbaar, mogelijk doordat succesvolle broedparen relatief veel kuikens grootbrengen. Herstel is mogelijk wanneer het leefgebied voldoende omvang en kwaliteit heeft, stelt de Vogelbescherming.
De Europese Commissie verplicht Nederland via een inbreukprocedure om de bescherming van de grutto en andere weidevogels aanzienlijk te verbeteren. De ecologische evaluatie van het agrarisch natuurbeheer – die begin dit jaar werd gepubliceerd – wijst uit dat dit kan. Voor stabiele en groeiende populaties weidevogels moeten goede maatregelen op grotere schaal en meer gebiedsgericht worden ingezet. Daarmee ontstaan grote, aaneengesloten kerngebieden voor grutto’s en andere weidevogels.
Vogelbescherming pleit voor het verder doorvoeren van het Aanvalsplan Grutto, met langjarige zekerheid op grotere schaal voor betrokken boeren en tegen een fatsoenlijke beloning. Snelle, structurele stappen van overheid en provincies zijn nodig: toereikende financiering voor natuurbeheer, concentratie van hoogwaardig weidevogelbeheer in ‘Aanvalsplan Grutto’-gebieden, actief grondbeleid met betaalbare grond voor boeren én inzet van stikstofbeleid om een passende bedrijfsvoering mogelijk te maken. Zonder snelle actie van het Rijk en provincies dreigt de grutto definitief uit Nederland te verdwijnen.