15-11-2025 LEMMER – Nadat het een tijdje rustig was met betrekking tot uitbraken van vogelgriep, bereidt onderzoekers zich nu voor op een nieuwe ziektegolf. “Momenteel test meer dan de helft van de onderzochte wilde vogels positief. En ze komen uit alle provincies”, meldt Monika Ballmann, hoofd van het Nationaal Referentielaboratorium Aviaire Influenza.
In september was nog geen van de monsters positief van het passieve onderzoeksprogramma, waarbij monsters worden onderzocht van dode wilde vogels die vrijwilligers hebben ingestuurd. Van de dieren die in oktober zijn onderzocht, bleek al meer dan de helft besmet. Daarmee steekt vogelgriep iets eerder in het seizoen de kop op dan in voorgaande jaren.
Sinds 10 oktober de besmettingen sterk zijn toegenomen en momenteel zijn er vrijwel dagelijks nieuwe verdenkingen van vogelgriep-uitbraken. Omdat de aanvoer van te onderzoeken monsters naar verwachting nog verder toeneemt, schakelde onderzoekers eind oktober over op de crisisfase. Dat betekent dat er een extra grote voorraad testkits en -materialen wordt aangehouden, dat voor alle kritische functies een vervanger wordt aangewezen en dat er voor de continue beschikbaarheidsdienst binnenkort waarschijnlijk wordt overgeschakeld op een dagrooster.
Naast het feit dat het virus eerder in het seizoen de kop opsteekt, zijn er nog meer dingen anders dan bij voorgaande vogelgriepgolven. Zo zijn er geen vastomlijnde virusbrandhaarden, maar komen de besmette dieren uit heel Nederland. Ook is vooralsnog geen sprake van massasterfte onder bepaalde vogelsoorten – in Nederland althans, op de bekende Duitse en Franse pleisterplekken van de kraanvogeltrek worden wel duizenden dode vogels gerapporteerd. Verder zijn tot nu toe geen besmettingen gemeld van zoogdieren, zoals vossen en steenmarters.
Onderzoekers zagen nooit eerder dat zo veel ogenschijnlijk gezonde, wilde vogels toch besmet waren met vogelgriep. Onder de monsters van levende wilde vogels die het Erasmus MC heeft getest, bleken de laatste tijd opvallend veel wilde eenden positief. Mogelijk speelt deze soort een belangrijke rol bij de verspreiding van het virus. En mogelijk geldt dat ook voor andere eendachtigen, zoals de smient.